Сè започнало со неколку фотографии.
На нив бил прикажан мечок со скршени и оштетени заби. Фотографиите стигнале до британскиот стоматолог Пол Касар од Чичестер, кој дотогаш лекувал исклучиво луѓе. Не планирал да се занимава со диви животни, а уште помалку да стане стоматолог на мечки.
Но фотографиите го натерале да застане и да размисли.
Од таа средба поминале околу дваесет години. Во тој период Касар помогнал при лекувањето на околу 200 мечки, но и на тигри, лавови, хиени, горили и орангутани. Она што започнало како необичен случај прераснало во долгогодишна мисија за спасување животни од болката што им ја оставил човекот.
Првиот случај
Еден од првите и најпознати случаи бил мечокот Ентони.
Животното било тешко повредено и имало сериозни проблеми со забите. За да се изврши потребната интервенција, мечокот морал да биде ставен под анестезија. Но за време на операцијата настанале сериозни компликации.
Состојбата на Ентони се влошила, а тимот морал итно да реагира. Касар подоцна раскажувал дека во еден момент изгледало дека мечокот нема да преживее. Започнале со оживување, а по неколку минути животното повторно покажало знаци на живот.
Кога Ентони се разбудил, за Касар тоа било повеќе од успешно завршена операција. Било сознание дека неговото знаење како стоматолог може да биде искористено и за животни на кои им е потребна помош, но немаат начин да ја побараат. Ентони потоа живеел уште многу години.
Зошто мечките имаат толку оштетени заби?
Зад голем дел од овие случаи стои човечка суровост.
Во Индија со децении постоела практика на користење мечки за улични претстави и просење. Младите мечиња биле одвојувани од мајките, заробувани и подложувани на сурови постапки за да можат луѓето полесно да ги контролираат. Меѓу другото, забите намерно им биле кршени или вадени.
Причината била едноставна и страшна: мечката со оштетени заби се сметала за полесна за припитомување и помалку опасна за човекот кој ја користел.
Но кршењето на забот не ја отстранува болката. Напротив. Остатоците од скршените заби можат да доведат до воспаленија, инфекции и апсцеси. Животното може со години да живее со хронична болка, а притоа никој да не може да разбере што точно му се случува. Затоа стоматолошкото лекување станува важен дел од спасувањето.
Двесте мечки под стоматолошка грижа
Со текот на годините, Касар станал еден од стоматолозите кои се занимаваат со вакви необични случаи.
Лекувањето на животно тешко неколку стотици килограми е сосема различно од стоматолошката интервенција кај човек. Потребни се посебни инструменти, внимателно планирање и соработка со ветеринари, бидејќи секоја интервенција се изведува под анестезија.
Некои случаи траат со часови. Таков бил и случајот со мечокот Норман, кој бил спасен од напуштена зоолошка градина во Ерменија. Тој со години живеел во мал кафез и во обид да се ослободи ги гризел металните решетки.
Последиците биле тешки оштетувања на забите. Операцијата траела околу пет часа. Му биле лекувани корените на забите, а по интервенцијата Норман повторно можел да јаде без болка. Меѓу храната што особено ја сакал биле кајсиите.
Понекогаш болката останува и по спасувањето
Ова е можеби најважната страна на целата приказна.
Кога ќе видиме спасено животно, најчесто замислуваме дека неговото страдање завршило во моментот кога било ослободено од кафезот. Но тоа не е секогаш така.
Животното може да биде слободно, а сепак да носи последици од годините поминати во заробеништво. Скршените заби, воспаленијата, повредите и стравот можат да останат долго по спасувањето.
Затоа грижата не завршува со отворањето на кафезот. Таа продолжува со лекување. Во Ерменија, тимови за спасување и ветеринарска грижа неодамна лекувале и други спасени мечки со сериозно оштетени заби. Некои од нив ги гризеле решетките од кафезите со години, а токму тоа предизвикало тешки повреди на нивната усна празнина.
За едно од животните, кое тежело околу 240 килограми, лекувањето на забот траело околу четири часа.
Целта била едноставна: мечокот повторно да може да јаде без болка.
Од мечки до тигри и лавови
Работата на Касар со текот на времето се проширила и на други животни. Покрај околу 200 мечки, учествувал во стоматолошки интервенции кај тигри, лавови, хиени, горили и орангутани.
Секое животно носи своја приказна. Некои биле жртви на трговија со диви животни. Други биле држени во кафези, користени за забава или спасени од несоодветни услови. Кај некои, оштетувањето на забите било директна последица од долгогодишното заробеништво. Касар во меѓувреме го добил и необичниот прекар „Мечкин забар“.
Зад него, сепак, не стои само интересна професионална приказна. Стои работа која на животните им ја враќа една од најосновните работи – можноста да јадат без болка.
