Кога зборуваме за подобар сон, повеќето луѓе веднаш помислуваат на вечерни рутини.
Photo by Andrea Piacquadio
Зборуваме за помалку време поминато на телефон, порано легнување, чај пред спиење или совршена атмосфера во спалната соба. Сите овие навики можат да помогнат, но науката за спиењето покажува дека најважниот сигнал за квалитетен сон не се случува навечер. Тој се случува во моментот кога се будиме.
Нашето тело работи според внатрешен биолошки часовник наречен циркадијален ритам. Тој се контролира од дел од мозокот кој ја регулира времето на спиење, ослободувањето на хормони, телесната температура, будноста и нивото на енергија. За да функционира правилно, овој систем најмногу се потпира на два сигнали: редовно време на будење и изложеност на утринска светлина. Со други зборови, телото не се „ресетира“ навечер. Се ресетира наутро.
Photo by Artem Podrez
Кога се будиме во приближно исто време секој ден, мозокот добива јасен сигнал кога започнува денот. Овој сигнал му помага на телото да ги усогласи своите процеси и овозможува хормоните за спиење, како мелатонинот, да се зголемат навечер во вистинско време. Поради тоа, многу специјалисти за сон препорачуваат прво да се стабилизира времето на будење, дури и пред да се менува времето на легнување.
Истражувањата постојано покажуваат слична слика. Кога времето на будење е нередовно, почесто се појавуваат проблеми како потешко заспивање, почести будења во текот на ноќта, помала енергија во текот на денот и нестабилно расположение. Луѓето често мислат дека им треба повеќе сон, но во многу случаи тие спијат доволно часови, само во различни и непредвидливи времиња.
Кога будењето е стабилно, телото полесно го одржува својот природен ритам. Тогаш мелатонинот почнува да се лачи порано и порамномерно, квалитетот на сонот се подобрува, а енергијата и концентрацијата во текот на денот се поголеми.
Причината е едноставна. Времето на легнување често е реакција на тоа кога започнал денот. Ако се обидеме да легнеме порано без стабилно време на будење, телото често не е биолошки подготвено за сон.
Спиењето подолго наутро понекогаш изгледа како добра идеја, особено кога сме уморни. Но тоа може да го помести внатрешниот часовник, да го одложи лачењето на мелатонин следната вечер и да создаде ефект сличен на патување низ временски зони. Во науката за спиењето ова се нарекува „социјален џет лаг“.
Понекогаш наједноставната навика има најголемо влијание. А кога станува збор за сонот, една од нив е да се будиме во приближно исто време секој ден. Така телото полесно го наоѓа својот ритам, а добриот сон почнува да доаѓа природно.
