Стареењето најчесто го замислуваме како постепено губење: помалку енергија, послаба меморија, побавен ум и сè повеќе ограничувања.
Photo by Anita Monteiro on Unsplash
Но, ново истражување сугерира дека самата претстава што ја имаме за стареењето може да биде поврзана со тоа како се менуваат нашите когнитивни и физички способности со текот на годините.
Во студијата, објавена во 2026 година, истражувачите Бека Леви и Мартин Слејд од Универзитетот Јејл анализирале податоци од лица на возраст од 65 години и постари, следени во период до 12 години. Резултатите покажале дека 45,15 отсто од учесниците во текот на тој период покажале подобрување во когнитивното и/или физичкото функционирање.
Особено интересно е што позитивните ставови кон стареењето биле поврзани со поголема веројатност за подобрување и во когнитивното и во физичкото функционирање. Тоа не значи дека позитивното размислување само по себе може да спречи деменција или да го запре биолошкото стареење, туку дека начинот на кој го доживуваме стареењето може да биде еден од факторите поврзани со нашето здравје.
Ова не е првпат истражувањата да најдат ваква поврзаност. Во студија објавена во JAMA Network Open, лица со благо когнитивно оштетување кои имале попозитивни ставови кон стареењето имале 30,2 отсто поголема веројатност за враќање кон нормално когнитивно функционирање во споредба со оние со понегативни ставови.
Постојат и податоци што ја поврзуваат перцепцијата на стареењето со ризикот од деменција. Во истражување со 4.765 лица на возраст од 60 години и постари, оние со попозитивни ставови кон стареењето имале помал ризик од развој на деменција во текот на четиригодишното следење. Кај носителите на генетската варијанта APOE ε4, која е поврзана со поголем ризик од Алцхајмерова болест, разликата била особено изразена.
Научниците сепак не тврдат дека треба само „позитивно да мислиме“ за да останеме здрави. Механизмите зад овие поврзаности сè уште не се целосно разјаснети. Една од можните врски е преку стресот, самодовербата и здравствените навики. Негативните очекувања од стареењето можат да влијаат врз однесувањето и начинот на кој човек реагира на когнитивните предизвици, додека попозитивниот став може да биде поврзан со поголема активност и подобро справување со предизвиците.
Затоа, можеби најинтересниот дел од овие истражувања не е пораката дека треба да се преправаме оти стареењето нема свои тешкотии. Туку дека стареењето не мора однапред да го дефинираме исклучиво како период на опаѓање. Дел од луѓето продолжуваат да учат, да создаваат, да се движат и да ги подобруваат своите способности и во подоцнежните години. Новите наоди покажуваат дека науката сè повеќе го истражува токму тој дел од приказната.
