На 28 август 1968 година, почина Антон Панов, еден од најзначајните македонски драмски автори од првата половина на XX век.
Неговото име најмногу се поврзува со драмата „Печалбари“, дело кое со децении останува присутно на македонската театарска сцена и во националната книжевност.
Панов е роден во Тресонче во 1906 година. Живеел и творел во период во кој македонскиот јазик и македонската книжевност се соочувале со сложени историски и политички околности. Токму затоа неговото творештво има значење и надвор од самите книжевни вредности – во него се зачувани јазикот, обичаите, социјалните прилики и животот на македонскиот човек од неговото време.
Неговото најпознато дело, „Печалбари“, е напишано во 1936 година. Драмата ја следи приказната за луѓето кои заминуваат на печалба, оставајќи ги своите домови, семејства и љубови во потрага по подобар живот. Печалбарството, кое било дел од реалноста на голем број македонски семејства, во драмата станува приказна за разделбата, сиромаштијата, љубовта и изборите што човекот ги прави кога нема многу избор.
„Печалбари“ првпат била изведена во Скопје на 3 март 1936 година. Делото со текот на времето станало едно од најпознатите македонски драмски дела, а неговата тема останала разбирлива и за генерации кои живееле долго по времето во кое Панов ја напишал.
Во центарот на драмата не е само печалбата како економска потреба. Тоа е и приказна за она што човекот го остава зад себе кога заминува. Домот, семејството, љубовта и родното место стануваат дел од товарот што печалбарот го носи со себе, без оглед на тоа колку далеку ќе замине.
„Печалбари“ не се само историски документ за едно време. Темата на заминувањето во потрага по подобар живот и денес е препознатлива. И денес семејства се разделуваат, луѓе заминуваат во странство, а зад нив остануваат родители, партнери, деца и празни домови.
Антон Панов починал на 28 август 1968 година. Зад себе оставил драмски дела и литературно наследство во кое посебно место има „Печалбари“, дело што останало поврзано со едно од најголемите искуства на македонското население во XX век – заминувањето од дома за да се обезбеди живот таму каде што дома можеби не било доволно.
На денот кога се одбележуваат годишнината од неговата смрт и споменот на неговото творештво, „Печалбари“ и понатаму потсетуваат дека некои книжевни теми не стареат. Затоа што местото се менува, времето поминува, но разделбата од домот и надежта за подобар живот остануваат човечки приказни кои денеска се актуелни повеќе од било кога.
