„Медена земја“ на Тамара Котевска и Љубомир Стефанов во 2020 година испиша едно од најзначајните поглавја во историјата на македонската кинематографија.
Филмот беше номиниран за Оскар во две категории, за најдобар документарен филм и за најдобар меѓународен филм, што беше прв пат македонска продукција да добие две номинации на истото доделување на наградите на Американската филмска академија.
Во центарот на филмот беше Хатиџе Муратова, пчеларка од Бекирлија, мало село во близина на Демир Капија, каде што живееше со својата мајка Назифе. Нејзиниот живот, работата со пчелите и односот кон природата станаа основа за документарниот филм кој започна како приказна за еден начин на живот, а прерасна во меѓународно познато филмско дело.
Котевска и Стефанов ја снимаа Хатиџе и нејзината околина во период од три години. Во филмот пристигнува соседно семејство со голем број деца и свои пчелни семејства, а нивното присуство постепено го менува секојдневието на Хатиџе. Односот меѓу соседите, начинот на одгледување на пчелите и прашањето колку човекот може да земе од природата без да ја наруши рамнотежата се претвораат во главната драматуршка линија на филмот.
Хатиџе, која пред снимањето на документарецот живееше далеку од јавноста и филмскиот свет, за кратко време стана едно од најпрепознатливите македонски лица во меѓународната кинематографија. По премиерата на „Санденс“ во 2019 година, филмот започна успешен фестивалски пат, а Хатиџе беше присутна на голем број проекции и фестивали ширум светот.
На „Санденс“ филмот освои три награди, меѓу кои и Големата награда на жирито за документарен филм. Следуваа признанија на други меѓународни фестивали, а „Медена земја“ постепено се најде меѓу најзначајните документарни филмови на годината.
Потоа дојдоа Оскарите. На 9 февруари 2020 година, „Медена земја“ беше номиниран во две категории, со што македонската кинематографија доби место во две од најзначајните категории на 92. доделување на наградите. Филмот не освои Оскар, но двете номинации претставуваа историски резултат за македонскиот филм.
За Хатиџе, патот до Лос Анџелес беше сосема поинаков од животот што го водеше во Бекирлија. Жената која со години ги собираше медот и пчелниот восок во својата околина се најде на црвениот тепих меѓу најпознатите имиња на светската филмска индустрија. Нејзиниот лик стана еден од симболите на филмот и еден од најсилните визуелни моменти на македонското учество на Оскарите.
Успехот на „Медена земја“ има посебно место и во приказната за независна Македонија затоа што дојде 25 години по „Пред дождот“ на Милчо Манчевски. Во 1994 година Манчевски го освои Златниот лав во Венеција, а неговиот филм следната година беше номиниран за Оскар. Во 2020 година, една нова генерација македонски филмски автори повторно стигна до најголемата светска филмска сцена.
Меѓу овие два филма има различни автори, различни приказни и различни филмски јазици, но за Македонија и двата претставуваат важни меѓународни пробиви. „Пред дождот“ ја претстави младата независна држава преку игран филм за поделбите и конфликтите на Балканот, додека „Медена земја“ пред светската публика донесе приказна од едно мало македонско село и животот на жена која дотогаш беше непозната за пошироката јавност.
Триесет и пет години по прогласувањето на независноста, „Медена земја“ останува еден од најзначајните успеси на македонската кинематографија во тој период. Филмот ја однесе приказната за Хатиџе Муратова од Бекирлија до Санденс, а потоа и до Оскарите, покажувајќи дека и една мала, локална приказна може да стане дел од светската филмска историја.
